-شماره 73، اسفند 1387 -

روزهای پایانی سال همیشه یک جوری هستند، چه آن موقع ها که بچه بودیم و چه این زمان­Ù‡Ø§ که می­Ú¯ÙˆÛŒÙ†Ø¯ دیگر بچه نیستیم! آدم فکر می­Ú©Ù†Ø¯ به زودی دری بسته می­Ø´ÙˆØ¯ و دری دیگر باز می­Ø´ÙˆØ¯ و همه­Ø§Ø´ هول دارد که تا در بسته نشده، همه چیز را مرتب و منظم کند و فکر می­Ú©Ù†Ø¯ آن در دیگر رو به گل و بلبل باز می­Ø´ÙˆØ¯ و لاغیر. فکر می­Ú©Ù†Ø¯ مقطعی در حال مرگ و مقطعی دیگر در حال زاده شدن است؛ این­Ú¯ÙˆÙ†Ù‡ است که هر اول سال، توی سرمان هزار پروژه در حد شکاندن شاخ غول و هوا کردن فیل تعریف می­Ú©Ù†ÛŒÙ… ؛ بماند که تا آخر سال بر سر ما و غول و فیل چه می­Ø¢ÛŒØ¯!

امسال یک مدل دیگر هستم. به قراردادی فکر می­Ú©Ù†Ù… که "آغاز" را از یک فروردین قرار داده است. فکر میکنم با هر قرارداد دیگری، هر روز دیگری می­ØªÙˆØ§Ù†Ø¯ روز  "آغاز" باشد!

قرارداد را عوض می­Ú©Ù†Ù… و هر روز را نوروز می­Ù†Ø§Ù…Ù… و در متن قرارداد می­Ù†ÙˆÛŒØ³Ù… :  

هر روز ، نوروز است، اگر در ته دل­Ø§Ù… شادابی شروع هزار پروژه را حس کنم ،  Ù‡Ø± روز نوروز است به شرطی که تمام درهای باز مانده را بسته باشم ، هر روز نوروز است، اگر تمام چرک و کثافت­Ù‡Ø§ÛŒ جامانده در این طرف و آن طرف وجودم را تکانده باشم ؛ و فکر می­Ú©Ù†Ù… بهتر است هر روز صبح تحویل سال را جشن بگیرم ! هر روزم نوروز، نوروزم پیروز!

گذشته از این حرف­Ù‡Ø§ØŒ اعتراف می­Ú©Ù†Ù… افق پانزده روز تعطیلی فریبنده پیش رو، در پایان سال 1387 ، که پرکارترین سال تمام عمرم بوده است، بسیار رخوت انگیز و هیجان انگیز و خوشایند است! امیدوارم این تعطیلات بر شما هم فرخنده باشد.

------------------------------------------------

تصویر: غروب در آفیس!

عنوان این نوشته ، ترجمه واژه "هالیدیز" آن اجنبی­Ù‡Ø§ است !

- شماره 72، اسفند 1387 -

گــــوش­Ù‡Ø§Ù… مثل گوش دامبو دراز شده و به قسمت جلوی ماشین، جایی که آن دو نفر - آقای عزیز و آقای "طوسی" - نشسته بودند و آقای طوسی مشغول سخنرانی بود، Ú©Ø´ آمده بود. گفتگویی سه نفره بود ولی من که نمی­Ø´Ù†ÛŒØ¯Ù… ! بعد از تلاشی بیهوده به عقب تکیه داده و با چشم انداز دشت سرگرم شدم. هر از گاهی که یکی از آن دو نظرم را می­Ù¾Ø±Ø³ÛŒØ¯ می­Ú¯ÙØªÙ… " نشنیدم ... ببخشید ... " !

آقای "طوسی" این مدلی است. متین، باادب، محترم، مثبت، با شخصیت، درست کار، نیکوکار و همه صفات خوبی که یک انسان خوب می­ØªÙˆØ§Ù†Ø¯ دارا باشد. اما "شنیدن" آقای طوسی دشوار است؛ او حتی در هنگام عصبانیت هم صدای­Ø§Ø´ بلند نمی­Ø´ÙˆØ¯ . همیشه آرام و همیشه تحت کنترل است.

آن پشت با گوش­Ù‡Ø§ÛŒ جمع شده نشسته بودم، به خط اتوی پیراهن آقای "طوسی" نگاه می­Ú©Ø±Ø¯Ù… و فکر می­Ú©Ø±Ø¯Ù… آیا این آدم، به این خوبی، تا به حال قهقهه زده؟ بشکن زنان وسط سالنی که کلی آدم نگاه­Ø§Ø´ کنند "ساقی امشب مثل هر شب" خوانده ؟ زیر دوش سوت زده؟ با شنیدن رنگ شش و هشت و هیپ هاپ قر در کمرش آمده ؟ گاهی از خوشی بالا و پایین پریده ؟ اصلا مست کرده ؟

در سرزمین من اکثریت مثل آقای "طوسی" هستند؛ البته ندرتا به خوبی او، ولی مثل او احساسات­Ø´Ø§Ù† را بروز نمی­Ø¯Ù‡Ù†Ø¯Ø› قورت­Ø§Ø´ می­Ø¯Ù‡Ù†Ø¯ØŒ سرکوب­Ø§Ø´ می­Ú©Ù†Ù†Ø¯ØŒ همه چیز را پشت نقاب بی­Ø­Ø±Ú©Øª صورت­Ø´Ø§Ù† دفن می­Ú©Ù†Ù†Ø¯ و یا اصولا چیزی احساس نمی­Ú©Ù†Ù†Ø¯. تنها حسی را که - به خصوص در سال­Ù‡Ø§ÛŒ سخت اخیر - خوب نشان می­Ø¯Ù‡Ù†Ø¯ خشم و نفرت است !

داشتیم فیلمی از مراسم عقدکنانی "کانادایی - ایرانی" می­Ø¯ÛŒØ¯ÛŒÙ…. کادوها را باز می­Ú©Ø±Ø¯Ù†Ø¯. عروس کانادایی با دیدن محتویات درون بسته­Ù‡Ø§ فریاد می­Ú©Ø´ÛŒØ¯ØŒ می­Ø¬Ù‡ÛŒØ¯ و جیغ­Ø²Ù†Ø§Ù† تشکر می­Ú©Ø±Ø¯. یاد هزاران فیلم عقدکنان وطنی افتادم . کادو را می­Ú¯ÛŒØ±ÛŒÙ…ØŒ لبخندی زورکی، مشتی کلمات کلیشه­Ø§ÛŒØŒ شق و رق و بی­Ø§Ø­Ø³Ø§Ø³. معمولا اگر جز این باشیم کلی "برچسب" پیدا می­Ú©Ù†ÛŒÙ… که " ندید بدیدی " یکی از آن­Ù‡Ø§ است .

هشناد و یکمین مراسم اسکار...  Ø¯ÙˆØ±Ø¨ÛŒÙ† روی تماشاچی­Ù‡Ø§ می­Ø±ÙˆØ¯. با تمام صورت و بدن­Ø´Ø§Ù† می­Ø®Ù†Ø¯Ù†Ø¯ØŒ دست می­Ø²Ù†Ù†Ø¯ØŒ از زور غلیان احساسات بدون آن که صورت­Ø´Ø§Ù† را زیر دست و دستمال قایم کنند می­Ú¯Ø±ÛŒÙ†Ø¯. آن بالا که می­Ø±ÙˆÙ†Ø¯ از لرزیدن صدا و دست و پای­Ø´Ø§Ù†ØŒ از بند آمدن نفس­Ø´Ø§Ù† خجالت نمی­Ú©Ø´Ù†Ø¯. در سرزمین من گویا صورت­Ù‡Ø§ یخ زده است و از شوق گریستن، بی­ØªØ±Ø¨ÛŒØªÛŒ است. حتی دستپاچه شدن­Ù…ان مخفیانه است! چرا مثل عروسک کوکی دست می­Ø²Ù†ÛŒÙ…ØŸ

جلوی لنز هر دوربینی قرار می­Ú¯ÛŒØ±ÛŒÙ… مصنوعی می­Ø´ÙˆÛŒÙ….مجری­Ù‡Ø§ÛŒ­Ù…ان، مصاحبه­Ù‡Ø§ÛŒ­Ù…ان، عکس­Ù‡Ø§ و فیلم­Ù‡Ø§ÛŒ خانوادگی. این همه بیم از چیست؟  Ø®Ø¬Ø§Ù„تی هستیم ؟ از خودمان شرم داریم ؟ اعتماد به نفس نداریم ؟ نگران نظر دیگران هستیم ؟ خودمان را لای پتویی از جنس ترس پیچیده­Ø§ÛŒÙ… و قوز کرده راه می­Ø±ÙˆÛŒÙ… تا بی­Ù†Ù‡Ø§ÛŒØª.

بگذاریم بریزد ... بیاید ... بجوشد ... پر بزند ... آتش بگیرد ... نترسیم ؛این اسم­Ø§Ø´ جلف بازی، سبکی، لوسی ، بچه بازی و حماقت نیست ... حتی ندید بدیدی هم نیست ... این خود زندگی است !

طفلک مولانا ... چه کسی حال او را، وقتی در بازار مسگرها به رقص درآمده بود فهمید ؟

------------------------------------------------------------------------

تصویر : چه می­Ø´Ù†Ø§Ø³Ù… این­Ù‡Ø§ کی هستند، اما ژشت­Ø´Ø§Ù† با امروزی­Ù‡Ø§ خیلی تفاوت ندارد!

- شماره 71، اسفند 1387 -

گـــمان کنم آن روز که بشر اولین خانه­Ø§Ø´ را ساخت و دیوارهای­Ø§Ø´ را رنگ زد و بعد اولین مبل ، اولین تلویزیون، اولین میز غذاخوری، اولین کتابخانه و غیره را ساخت ، هدف­Ø§Ø´ داشتن زندگی راحت­ØªØ±ØŒ شادتر و آرام­ØªØ± بود، نه؟  یا این­Ú©Ù‡ این­Ù‡Ø§ را ساخت، چون تن­Ø§Ø´ می­Ø®Ø§Ø±ÛŒØ¯ØŒ بیکار بود ، حوصله­Ø§Ø´ سر رفته بود، دوران برده داری به سر آمده بود و فکر کرد خوب است از برای خود خدایی خلق کند به دست خود و آن را بپرستد؟

آدم وقتی در خانه­Ø§ÛŒ زندگی کند که دیوارهای­Ø§Ø´ سال­Ù‡Ø§ پیش رنگ شده باشند، گوشه گوشه دیوار ترک­Ù‡Ø§ÛŒ ریزی خورده باشد، جاهایی گچ­Ø§Ø´ ریخته باشد ، در مقابل شوت­Ù‡Ø§ÛŒ محکم جباری وار داخل منزل و مالیده شدن شکلات به دیوارها و کوبیدن میخ و بلافاصله پشیمان شدن از جای کوبش و قلوه کن شدن دیوار هیچ واکنشی نشان نمی­Ø¯Ù‡Ø¯ ! وقتی تلویزیونی از عهد هدهدشاه اول داشته باشد که موقع روشن شدن صدای سماور دهد و تا دقایقی بعد از خاموش شدن هنوز تصویر داشته باشد خوردن توپ فوتبال و زیاد روشن ماندن­Ø§Ø´ و کشیده شدن پنجول بر مانیتورش مساله مهمی نخواهد بود . وقتی قدمت تیر و تخته­Ù‡Ø§ÛŒ موجود در منزل به دوره اول ریاست جمهوری آقای رفسنجانی بازگردد، نینجاها که جفت پا روی مبل بپرند و رنگ ماژیک­Ø´Ø§Ù† روی پارچه مبل پس بدهد و پایه صندلی­Ù‡Ø§ را با کفش اسکیت بخراشند، آب در دل­­Ø§Ø´ تکان نخواهد خورد. وقتی ماشین­Ø§Ø´ تهران- الف باشد، روی صندلی عقب را با فندک هم بسوزانند آخ نمی­Ú¯ÙˆÛŒØ¯ØŒ لااقل آخ بلندی نمی­Ú¯ÙˆÛŒØ¯!

اگر راست می­Ú¯ÙˆÛŒÛŒ در خانه نوساز، با وسایل تازه خریده شده بت پرست نبودن­Ø§Øª را ثابت کن ! روزی که دیدی بچه­Ø§Øª روی فرش ابریشمی دست باف­Ø§Øª با کفش گلی ایستاده ، یک دست­Ø§Ø´ را که اتفاقا جوهری بوده به دیوار سفید مجاور تکیه داده و دارد توپی را به سمت تلویزیون چند میلیونی­Ø§Øª نشانه می­Ú¯ÛŒØ±Ø¯ و همزمان تعریف می­Ú©Ù†Ø¯ همین الآن یک برگه بزرگ عکس برگردان اسپایدرمن را به دیوار اتاق­Ø§Ø´ چسبانده، اگر سکته نکردی معلوم می­Ø´ÙˆØ¯ راست می­Ú¯ÙˆÛŒÛŒ !

-------------------------------

تصویر : تابلو بر مبل. اثر هپنینگ آرت  Ø§Ø² مجموعه شخصی روزنامه دیواری!

- شماره 70، اسفند 1387 -

درست است ؛ هیچ دو روزی مثل هم نبوده و اصلا هیچ روزی عادی نیست، اما بعضی روزها غیرعادی­ØªØ± هم هستند!

مثلا وقتی یک بچه کوچولو قرار است در رسیتال پیانو شرکت کند، تا دو هفته تمام روزهای مامان به طرز هیجان­Ø§Ù†Ú¯ÛŒØ²ÛŒ غیرعادی­ØªØ± شده و صدای مشق پیانو می­Ø´ÙˆØ¯ موسیقی متن این افکار که " مبادا انگشتش بلغزد ... مبادا نتی را جا بیاندازد ... مبادا موقع حرف زدن هول شود ... مبادا ... "  . در این روزهای غیرعادی­ØªØ±ØŒ تمام برنامه­Ù‡Ø§ÛŒ مامان تحت تاثیر این رویداد قرار می­Ú¯ÛŒØ±Ø¯ و مامان تبدیل می­Ø´ÙˆØ¯ به یک نفس حبس شده گنده!

بالاخره روز اجرا، همزمان با گام برداشتن بچه کوچولو به سمت پیانوی بزرگ ، مامان قلب­­Ø§Ø´ از دهان­Ø§Ø´ بیرون می­Ù¾Ø±Ø¯ و با هر ضربه انگشت­Ù‡Ø§ÛŒ فسقلی او، نفس­Ø§Ø´ به شماره می­Ø§ÙØªØ¯. دلهره­Ø§Ø´ که برطرف می­Ø´ÙˆØ¯ØŒ یواش یواش نفس حبس شده­Ø§Ø´ آزاد می­Ø´ÙˆØ¯ ، به کله کوچولوی او نگاه می­Ú©Ù†Ø¯ و انگشت­Ù‡Ø§ÛŒ­Ø§Ø´ که با قدرت کلاویه­Ù‡Ø§ را می­ÙØ´Ø§Ø±Ù†Ø¯ و قندی در دل­Ø§Ø´ آب می­Ø´ÙˆØ¯ که آن سرش ناپیدا ! وقتی بچه کوچولو بدون آن که هول شود، رو به تماشاچی­Ù‡Ø§ با آن صدای خنده­Ø¯Ø§Ø±Ø´ می­Ú¯ÙˆÛŒØ¯: " این قطعه رو خودم ساختم در دی ماینور ... " مامان روی شانه بغل دستی غش می­Ú©Ù†Ø¯ و وقتی برای بچه کوچولوی او، همه دست می­Ø²Ù†Ù†Ø¯ و صدایی از پشت سر می­Ø´Ù†ÙˆØ¯ که می­Ú¯ÙˆÛŒØ¯ "ای ول " و وقتی استاد پیانو به بچه کوچولوی او می­Ú¯ÙˆÛŒØ¯ "شاهکار " مامان دل­Ø§Ø´ می­Ø®ÙˆØ§Ø¯ بلند شود آن وسط بندری برقصد !

این جور می­Ø´ÙˆØ¯ که یک روز پنجشنبه به ظاهر معمولی، می­Ø´ÙˆØ¯ روزی فراموش نشدنی!

(خواستیم به این ترتیب پزی هم داده باشیم !)

---------------------------

تصویر: با دست­Ù‡Ø§ÛŒ لرزان مامان گرفته شده است!

- شماره 68، اسفند 1387 -

نـــمی دانم در چند جای دنیا آدم­Ù‡Ø§ - مثل من، مثل ما - دوستان­Ø´Ø§Ù† را این چنین از دست می­Ø¯Ù‡Ù†Ø¯.  Ø¯ÛŒØ´Ø¨ با اندوه، رفته­Ù‡Ø§ و مانده­Ù‡Ø§ را سرشماری می­Ú©Ø±Ø¯Ù… ؛ دوستان دبستان، راهنمایی، دبیرستان، هم محلی­ ، کلاس انگلیسی­ØŒ کلاس نقاشی­ØŒ دوستان دوره لیسانس­ØŒ فوق­Ù„یسانس­ØŒ دکتری­ØŒ همکارهای اینجا، آنجا و آن یکی جا... حتی معلم­Ù‡Ø§ØŒ استادها ... یا رفته­Ø§Ù†Ø¯ØŒ یا درحال رفتن­Ø§Ù†Ø¯ یا برای رفتن اقدام کرده­Ø§Ù†Ø¯ و یا روزشماری رسیدن ویزای­Ø´Ø§Ù† را می­Ú©Ù†Ù†Ø¯ .

پریشب تمام رگ­Ù‡Ø§ و سلول­Ù‡Ø§ÛŒ­Ø§Ù… را پر از الکل کردم که نفهمم این "مهمانی خداحافظی" یک دوست دیگر- از معدود دوستان باقی مانده در وطن - است و مثل دیوانه­Ù‡Ø§ تمام مدت رقصیدم تا بغض نکنم و مهمانی دوست مسافر  Ø±Ø§ به عزاداری تبدیل نکنم. او مرتب تکرار می­Ú©Ø±Ø¯ : " برمی­Ú¯Ø±Ø¯Ù… ... من برمی­Ú¯Ø±Ø¯Ù… " .

همه­Ø´Ø§Ù† همینجوری می­Ø±ÙˆÙ†Ø¯. یک مهمانی خداحافظی و مستی و پایکوبی افراطی و شش هفت بار بغل کردن و وعده این که : " برمی­Ú¯Ø±Ø¯Ù… ... من برمی­Ú¯Ø±Ø¯Ù… " . مگر "زی" نبود که سال­Ù‡Ø§ پیش رفت و دیگر وقتی می­Ø¢ÛŒØ¯ خودش را مهمان می­Ø¨ÛŒÙ†Ø¯ و نه صاحبخانه و باز هم به آنجا- آنجایی که ویزای­Ø§Ø´ را به من نمی­Ø¯Ù‡Ù†Ø¯ می­Ø±ÙˆØ¯ و باز هربار می­Ú¯ÙˆÛŒØ¯ " برمی­Ú¯Ø±Ø¯Ù… ... حالا تا ببینیم چی می­Ø´Ù‡ ..." و من می­Ø¯Ø§Ù†Ù… قرار نیست هیچ چیز خاصی بشود­. مگر "ب" نبود که وقتی می­Ø±ÙØª به فارسی خداحافظی کرد و گفت برمی­Ú¯Ø±Ø¯Ø¯ و الان دارای یک نام خانوادگی لاتین شده است و از من می­Ø®ÙˆØ§Ù‡Ø¯ برای­Ø§Ø´ به انگلیسی بنویسم، چون راحت تر است و من چطور احساساتم را به چنین دوست کهنی به انگلیسی بیان کنم؟ مگر "Ú©" نبود که رفت دکتری­Ø§Ø´ را بگیرد و برگردد ؟ "د" نبود که رفت یک نمایشگاه نقاشی برگزار کند و برگردد ؟ "هـ" نبود که به قول خودش برای "یه تور کوچولو" رفت و دیگر برنگشت ؟ "Ø¢" که به زور خانواده رفت و گفت مستقل که شد برمی­Ú¯Ø±Ø¯Ø¯ ، اما دیگر با یک بچه دورگه برنمی­Ú¯Ø±Ø¯Ø¯ØŒ یا "ل" که رفت اقامت­Ø§Ø´ را درست کند و برگردد ولی برنگشت ... که برنگشت.

می­Ø¯Ø§Ù†ÛŒØ¯ØŒ وقتی هستند هم آنقدر بی­Ø®ÙˆØ¯ گرفتاریم که بیشتر از  Ø³Ø§Ù„ÛŒ دو سه بار همدیگر را نمی­Ø¨ÛŒÙ†ÛŒÙ…ØŒ اما همین که هستند، همین که از سرکوچه­Ø´Ø§Ù† بگذریم و از پسرک بپرسم : " اگه گفتی اینجا خونه کدوم خاله است ... " ؟ و گردن بکشیم و چراغ روشن آشپزخانه­Ø§Ø´ را ببینیم خودش به دنیایی می ارزد ؛ این که هر از گاهی برای هم بی­Ù…زه­ØªØ±ÛŒÙ† اس.ام.اس ها را ارسال نماییم ، این که بدانم پشت این چند عدد شماره تلفن، دوستی است که فاصله­Ø§Ø´ با من حداکثر یک ساعت رانندگی است ... این که بدانم هنوز در این سرزمین آدم­Ù‡Ø§ÛŒÛŒ هستند که همدیگر را  Ù…ثل یک دوست ، دوست داریم . این را هم از ما می­Ú¯ÛŒØ±ÛŒ سرزمین مادری ؟

نمی­Ø¯Ø§Ù†Ù… در چندجای دنیا، سرزمین مادری چنان نفرینی دارد که بهترین فرزندان­Ø§Ø´ را از خود به دورترین مرزها براند ...

لیدا جانم ... اینجا برای ما جای خالی تو پر نشدنی است. اما از رفتنت خوشحالیم.

 Ø§Ù…یدوارم آن سرزمین، قدر تو را بیشتر بداند .

--------------------------------------

تصویر : فولدر "عکس دوستان آن ور آب " روز به روز پر و پیمان تر می­Ø´ÙˆØ¯ .

- شماره 67، اسفند 1387 -

در ترافیک خیابان فاطمی هم­Ø²Ù…ان با خیره شدن به جنبش مورچه وار آدم­Ù‡Ø§ - همشهری­Ù‡Ø§ÛŒÙ…- ماجراهای چند ساعت اخیر و جلسه کذایی در سرم قل قل می­Ø®ÙˆØ±Ø¯ . همدیگر را له کنیم که بالاتر برویم . برای پول بیشتر و بیشتر. همیشه فکر می­Ú©Ø±Ø¯Ù… انگیزه­Ù‡Ø§ÛŒ دیگری هم هست. نمی­Ø¯Ø§Ù†Ù… تمام شد و رفت ، یا از اول هم نبود!

به جنبش مورچه وار آدم­Ù‡Ø§ - همشهری­Ù‡Ø§ÛŒÙ…-  Ù†Ú¯Ø§Ù‡ می­Ú©Ù†Ù…. از ماجراهای چند ساعت اخیر، عصبانی * هستم و فکرم از نقطه­Ø§ÛŒ به نقطه­Ø§ÛŒ دیگر می­Ø¬Ù‡Ø¯. آدم­Ù‡Ø§ از هم بالا می­Ø±ÙˆÙ†Ø¯ ، به هم فحش می­Ø¯Ù‡Ù†Ø¯ و در بنجول فروشی­Ù‡Ø§ ، پول هایی که به قیمت خون دیگری درآورده اند را خرج می کنند. پول از مجرایی به مجرای دیگر می­Ø±ÛŒØ²Ø¯. پول زاده نمی­Ø´ÙˆØ¯ و نمی­Ù…یرد، بلکه از صورتی به صورت دیگر تبدیل می­Ø´ÙˆØ¯. کشف بزرگ­Ø§Ù… را تکرار می کنم : " پول زاده نمی­Ø´ÙˆØ¯ و نمی­Ù…یرد، بلکه از صورتی به صورت دیگر تبدیل می­Ø´ÙˆØ¯".

پولی که از جیب شهروندان برای مخارج عید صرف می­Ø´ÙˆØ¯ را برآورد می­Ú©Ù†Ù…. چقدر از این پول به واحدهای شادی و شادمانی - به "مطلوبیت" - تبدیل می­Ø´ÙˆØ¯ ؟ به اقسام آدم­Ù‡Ø§ÛŒÛŒ که می­Ø´Ù†Ø§Ø³Ù… و شادمانی­Ù‡Ø§ÛŒ­Ø´Ø§Ù†ØŒ آن­Ù‡Ø§ÛŒÛŒ را که با پول می­Ø®Ø±Ù†Ø¯ فکر می­Ú©Ù†Ù…. معادله­Ø§ÛŒ نیست، تعادلی نیست، موازنه­Ø§ÛŒØŒ هماهنگی­Ø§ÛŒ ، هیچی نیست. پول از مجرایی به مجرای دیگر می­Ø±ÛŒØ²Ø¯ØŒ نه می­Ù…یرد و نه زاده می­Ø´ÙˆØ¯ و در این مسیر آیا چیزی هم به وجود می­Ø¢ÙˆØ±Ø¯ ؟

از درون ماشین، به جنبش مورچه وار آدم­Ù‡Ø§ - همشهری­Ù‡Ø§ÛŒÙ…-  Ù†Ú¯Ø§Ù‡ می­Ú©Ù†Ù…. دیدن اعلامیه­Ù‡Ø§ÛŒ فروشگاه­Ù‡Ø§ هرگونه میل به خرید را در من می­Ø®Ø´Ú©Ø§Ù†Ø¯ : مانتو فقط 19900 تومن ! یاد جلسه کذایی  Ùˆ آن "دلال صفت­Ù‡Ø§" می­Ø§ÙØªÙ…! پولی که از محل فعالیت­Ù‡Ø§ÛŒ­Ø´Ø§Ù† درمی­Ø¢ÛŒØ¯ØŒØ¨Ù‡ همین مانتو تبدیل نمی­Ø´ÙˆØ¯ØŸ حساب می­Ú©Ù†Ù… تولیدکننده چقدر پول بابت تولید این مانتوی بی­Ø±ÛŒØ®Øª کج و کوله صرف کرده ؟ بیشتر از دو، سه هزار تومن ؟ حقوق خیاط را داده ؟ چک پارچه فروش پاس شده؟ قیافه "یارو" که نقشه توپوگرافی را تکان تکان می­Ø¯Ø§Ø¯ جلوی چشم­Ø§Ù… می­Ø¢ÛŒØ¯. چطور زودتر نفهمیدیم!؟ پول می­Ø®ÙˆØ§Ù‡Ø¯! می­Ø®ÙˆØ§Ù‡Ø¯ لباس عید بخرد؟

پول زاده نمی­Ø´ÙˆØ¯ و نمی­Ù…یرد، بلکه از صورتی به صورت دیگر تبدیل می­Ø´ÙˆØ¯ و کاتالیزورش در این تغییر و تحول، نه عرق جبین و زور بازو و قدرت فکر و هوش و سواد و معلومات و هنر و استعداد و ال و بل ، که خون است!

به هزاری مچاله شده­Ø§Ù… نگاه می­Ú©Ù†Ù…...  ØªØ§ به حال در چند دست و جیب و کیف بوده­Ø§ÛŒ هزاری جان؟

------------------------------------------------------------------------

* خوب آدم گاهی عصبانی می­Ø´ÙˆØ¯ و هرچقدر با خودش تصمیم گرفته باشد در وبلاگ­Ø§Ø´ حرف منفی و "ضدحال مانند" نزند، انگار نمی­Ø´ÙˆØ¯ØŒ انگار چیزهایی از دهن­Ø§Ø´ می­Ù¾Ø±Ø¯.

تصویر : بدون شرح!

  - شماره 66،اسفند 1387 -

خـــــودش گفته وقتی از دنیا رفتم گریه نکنید، آن وقت من بیایم بنویسم که : " اِ اِ اِ ... این آقا که فوت شد، همون بود" و از این حرف­Ù‡Ø§ که "آخی... چه حیف شد " و غیره و یک جوری هم بنویسم که احساسات تحریک شود و اشک درآید و الی آخر.

نه ، این کار را نمی­Ú©Ù†Ù… ، لازم نیست. آخر کسی هست که "توی ده شلمرود"  Ø±Ø§ از نخوانده باشد و هر از گاهی، موقع جاگیتگ و واکینگ و شاپینگ و گاهی هم واشینگ آن را بی­Ø§Ø®ØªÛŒØ§Ø± زمزمه نکند ؟ حالا گیریم بعضی مثل من آنقدر بی­Ø°ÙˆÙ‚ باشند که حتی یک بار روی جلد کتاب را نگاه نکنند و نبینند نوشته  "منوچهر احترامي" . گیریم ناشر کتاب­Ù‡Ø§ÛŒ آقای احترامی حتی یکبار هم نکرده باشد این کتاب­Ù‡Ø§ در ریخت و قیافه­Ø§ÛŒ تر و تمیزتر چاپ کند .

دهه شصت، دهه خاکستری رنگ شصت - در اوج قحطی­Ù‡Ø§ÛŒ اقتصادی و فرهنگی - که هیچ چیز رنگ و لعاب داری در زندگی هیچکس نبود، گیریم که از سر "کسادی بازار" *  Ø¢Ù‚ای احترامی نامی - که خودش هرگز بچه نداشت - چند کتاب شعر را به قول خودش "به اجبار" * برای بچه­Ù‡Ø§ نوشت:  Â«Ø­Ø³Ù†ÙŠ نگو يه دسته گل»، «خروس نگو يه ساعت»، «خرس و كوزه‌ي عسل» و «دزده و مرغ فلفلي». گمانم ما آن­Ù‡Ø§ را از کیوسک روزنامه فروشی خریدیم؛ همان سبک و سیاق مجله گل آقا را داشت . در آن سال­Ù‡Ø§ که هیچ چیز نبود؛ نه یک مسافرت درست و حسابی، نه اسباب بازی، نه برنامه تلویزیون، نه سینما، نه سی دی ، نه باربی ، نه کامپیوتر ، نه لوازم التحریر رنگ و وارنگ ، نه جشن تولد در کیدزکلاب ، نه کلاس موسیقی و رقص و نه خانه لگو ، وقتی هر خوشایندی ممنوع و مکروه و غیرممکن بود،شاید ما هم به اجبار به حسنی و کره الاغ کدخدا دل بستیم . هنوز وقتی صدایی در گوشم می­Ø®ÙˆØ§Ù†Ø¯ : " خروس نگو یه ساعت / درشت و پرابهت " یاد قیافه خانم امورتربیتی می­Ø§ÙØªÙ…ØŒ یاد بیژن امکانیان در گل­Ù‡Ø§ÛŒ داوودی، یاد قاچاقی "نوار شاد، نوار جدید "خریدن در میدان ولیعصر ، یاد اعلام کوپن ارزاق در تلویزیون و یاد خیابان­Ù‡Ø§ÛŒ پر از پیکان !

نمی­Ø¯Ø§Ù†Ù… اگر آقای احترامی نبود و حسنی را به دنیا نمی­Ø¢ÙˆØ±Ø¯ زندگی خاکستری دهه شصت­Ù…ان چه تغییراتی می­Ú©Ø±Ø¯ ... می­Ú¯ÙˆÛŒÙ†Ø¯ چندین میلیون تیراژ داشته است. خوشحالم قبل از این­Ú©Ù‡ برود، مورد تقدیر قرار گرفته بود.

---------------------------------------------------------------------------------------

*  از مصاحبه با اقای احترامی: " ... سال‌هاي 60 و 61، مطبوعات طنز با ركودي مواجه شد. ديديم بي‌كاريم، چه كنيم؟ وسايل سرگرمي براي كودكان زياد نبود و كتاب هم بين كودكان محبوبيتي داشت؛ اجبارا براي بچه‌ها كار كرديم. به همراه غلامعلي لطيفي - كاريكاتوريست - شروع كرديم و 30 يا 40 كتاب براي كودكان درآورديم ... "

دوست داشتید بخوانید :

http://www.debsh.com/archives/2009/02/11/003231.html

http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8711230455

- شماره 65 ، بهمن 1387 -

مــامان خندید : تاریخ تکرار می­Ø´ÙˆØ¯!

این بار من هستم که بالای سر کودکی ایستاده­Ø§Ù…ØŒ راهنمایی می­Ú©Ù†Ù…ØŒ ایراد می­Ú¯ÛŒØ±Ù…ØŒ مداد تیز می­Ú©Ù†Ù…ØŒ دیکته می­Ú¯ÙˆÛŒÙ… و مداد پاک­Ú©Ù† همیشه گم شده را پیدا می­Ú©Ù†Ù…!

مامان لبخند می­Ø²Ù†Ø¯ : یادته ؟

این بار من هستم که در تاریک - روشن صبح کیف کوچکی را آماده می­Ú©Ù†Ù…ØŒ میز صبحانه را می­Ú†ÛŒÙ†Ù… و با شادترین چهره ممکن، کودکی را از تخت بیرون می­Ú©Ø´Ù….

مامان می­Ú¯ÙˆÛŒØ¯ : می بینی روزگار رو ؟

این بار من هستم که دلشوره دارم، نگرانم و چشم­Ù‡Ø§ÛŒ­Ø§Ù… هر لحظه بعد را می­Ù¾Ø§ÛŒØ¯ . به آینده فکر می­Ú©Ù†Ù… و تلاش می­Ú©Ù†Ù… چیزی از قلم نیفتد.

مامان می­Ú¯ÙˆÛŒØ¯ : چقدر مریض می­Ø´Ø¯ÛŒ !

این بار من هستم که دستمال خیس به دست، تا صبح بالای سر کودکی تب­Ø¯Ø§Ø± کشیک می­Ø¯Ù‡Ù…. با هر سرفه­Ø§ÛŒ به قعر می­Ø§ÙØªÙ… و برمی­Ú¯Ø±Ø¯Ù… .

مامان می­Ú¯ÙˆÛŒØ¯: چقدر وقت برای تو گذاشتم!

این بار من هستم که تمام وقت­Ø§Ù… را به کودکی می سپارم، تمام تمام­Ø§Ø´ را .

در مارپیچی که معلوم نیست به بالا می رود یا پایین یا یک بعدی و در سطح است، بزرگ می­Ø´ÙˆÛŒÙ… و بزرگ می­Ú©Ù†ÛŒÙ… تا ابد. آنجایی که فرزندمان آغاز می­Ú©Ù†Ø¯ متوقف می­­Ø´ÙˆÛŒÙ… و به یک تماشاچی همیشه حاضر و ناظر تبدیل می­Ø´ÙˆÛŒÙ…. تا فرزندی نداشته باشید نمی­ÙÙ‡Ù…ید حل شدن در دنیای یک نفر دیگر چقدر خوشمزه است. رسیدن به جایی که شادی­Ù‡Ø§ و پیروزی­Ù‡Ø§ÛŒ او را از مال خودمان بیشتر دوست داشته باشیم. جایی که هربار به جای او دیکته بنویسیم، تلاش کنیم، ببریم و ببازیم، جایزه بگیریم ، کلاس به کلاس بالاتر رویم، دانشگاهی شویم، آدم بزرگ شویم و ... با او،  Ø¨Ø²Ø±Ú¯ شدن فرزند او را نگاه کنیم، حتی روزی که دیگر نباشیم ...

----------------------------------

تصویر: جوجه من در مسابقه نقاشی برگزیده شد. اینجا دارد می­Ø±ÙˆØ¯ جایزه­Ø§Ø´ را از آقاهه بگیرد (آیکون پز) !

- شماره 64 ، بهمن 1387 -

خــــواب می بینم در ترافیک بزرگراه مدرس گیر افتاده­Ø§Ù…ØŒ دیرم شده است و ماشین ها تکان نمی خورند. نفس­Ø§Ù… گرفته است و آمبولانسی آزیرکشان می گرید. در ماشین کناری خانمی چشم وزغی با دقت نگاه­Ø§Ù… می کند، هوای داخل ماشین سنگین است، پنجره را باز می کنم، دود به درون می ریزد، سرفه می کنم . به تایر دودی رنگ اتومبیل جلویی زل می زنم، تکان نمی خورد. همه آرام در سرتاسر بزرگراه نشسته ایم و بی هدف به جلو خیره شده­Ø§ÛŒÙ…. زانوهایم گزگز می کند. دلم می خواد پای­Ø§Ù… را دراز کنم. از ترافیک عکس می گیرم، از سرنشینان ماشین بغلی، از آسمان، از تایرها، از خودم و همه را پاک می کنم. سرم را پایین می­Ø§Ù†Ø¯Ø§Ø²Ù… تا صف طویل ماشین­Ù‡Ø§ÛŒ پیش رو را نبینم!

خواب می بینم از خواب پریده­Ø§Ù… و فهمیده­Ø§Ù… که ترافیک را در خواب دیده­Ø§Ù…ØŒ دیرم نشده است و گیر افتاده در میان ماشین­Ù‡Ø§ لبم را نمی­Ø¬ÙˆÙ… . تند و تند ساعت­Ø§Ù… را نگاه نمی­Ú©Ù†Ù… و برای هزارمین بار بدقول نشده­Ø§Ù…. خواب می بینم در بزرگراه مدرس با آنچنان سرعتی می رانم که پلیس جریمه­Ø§Ù… می کند!

در ترافیک بزرگراه مدرس دنبال سرگرمی می­Ú¯Ø±Ø¯Ù…. اول ماشین­Ù‡Ø§ÛŒ قرمز و بعد تاکسی های زرد را می شمرم. تعداد خانم­Ù‡Ø§ÛŒ عینکی و آقایان عینکی پشت فرمان را حساب کرده، از هم کم کرده، ضربدر تعداد پژو 206 های موجود می کنم و متوجه می شوم این تعداد با تعداد بوق هایی که بی­Ø®ÙˆØ¯ÛŒ زده می شود هیچ نسبتی ندارد.

در ترافیک بزرگراه مدرس، چشم هایم دودو می زند و گلویم می خارد. نمی دانم خوابم یا بیدار، نمی دانم زنده ام یا مرده، نمی دانم دیوانه شده ام یا دارم دیوانه می شوم.

در ترافیک بزرگراه مدرس سرفه که می کنم از گلویم صدای اگزوز درمی­Ø¢ÛŒØ¯ و پلک که می زنم گریس روی لنزهای­Ø§Ù… می­Ù…اسد.

در ترافیک بزرگراه مدرس همه عمر من به باد می رود.

در ترافیک بزرگراه مدرس ...

در ترافیک ...

...

گفته بودم؟ دیشب با صدای بوق خودم از خواب پریدم!

------------------------

تصویر: تکه­Ø§ÛŒ از تهران در ترافیک شبانه

- شماره 63، بهمن 1387 -

شــــاید فیلسوف­Ù‡Ø§ مثل نویسندگان کتاب­Ù‡Ø§ÛŒ حل­Ø§Ù„مسائل باشند (یادتان هست؟ جواب مساله­Ù‡Ø§ÛŒ جبر و هندسه و غیره را از روی­Ø§Ø´ Ú©Ù¾ می­Ø²Ø¯ÛŒÙ…). چون به جای آدم­Ù‡Ø§ÛŒ بازیگوش که خودشان حوصله راه حل پیدا کردن ندارند فکر می­­Ú©Ù†Ù†Ø¯ و می­Ú¯ÙˆÛŒÙ†Ø¯ چطور باید به زندگی نگاه کرد و  Ø¯Ø± موردش فکر کرد.

شاید فیلسوف­Ù‡Ø§ مثل نویسندگان کتاب آشپزی باشند. به کسانی که جسارت آزمودن را ندارند، یاد می دهند چطور با مخلفات زندگی می توان غذا پخت، خورد و زندگی کرد.

شاید فیلسوف­Ù‡Ø§ مثل دایی کوچیکه آدم باشند، که تا یک سنی بتوان کورکورانه به آن­Ù‡Ø§ اقتدا کرد، دنبال­Ø´Ø§Ù† با افتخار راه رفت، آن­Ù‡Ø§ را به همه نشان داد و گفت من پیرو ایشان هستم!

فیلسوف­Ù‡Ø§ را شبیه هرچه بدانیم، آدم­Ù‡Ø§ÛŒ خیلی مهمی هستند چون از روی روح آدم­Ù‡Ø§ می­Ú¯Ø°Ø±Ù†Ø¯ و گاهی در آن نفوذ می­Ú©Ù†Ù†Ø¯. وقتی فکر کنیم بعضی آدم­Ù‡Ø§ تا آخر عمر مستقل از حل­Ø§Ù„مسائل، کتاب آشپزی و دایی کوچیکه نمی­Ø´ÙˆÙ†Ø¯ØŒ اهمیت آن­Ù‡Ø§ شانصد برابر هم می­Ø´ÙˆØ¯!

فکر می­Ú©Ù†Ù… برای یک فیلسوف،  Ø¨Ù‡ØªØ±ÛŒÙ† راه خوراندن و فهماندن اندیشه­­Ø§Ø´ به دیگران - دیگرانی که عموما عوام هستند، داستان گفتن است. مردمان هم­Ø°Ø§Øª پنداری می­Ú©Ù†Ù†Ø¯ و بهتر می­ÙÙ‡Ù…ند، سریع­ØªØ± جوگیر می­Ø´ÙˆÙ†Ø¯ و تقلید می­Ú©Ù†Ù†Ø¯. برای همین است که بیشتر نویسنده­Ù‡Ø§ فیلسوف هم هستند و یا همه فیلسوف­Ù‡Ø§ قصه­Ú¯Ùˆ می­Ø´ÙˆÙ†Ø¯. در این میان بعضی­ نویسنده­Ù‡Ø§ فیلسوف­ØªØ±Ù†Ø¯ØŒ درست توی خال می­Ø²Ù†Ù†Ø¯. دقیقا انگشت می­Ú¯Ø°Ø§Ø±Ù†Ø¯ روی دغدغه­Ù‡Ø§ و گیج و گمی­Ù‡Ø§ . توی سر آدم می­Ø±ÙˆÙ†Ø¯ØŒ سوال­Ù‡Ø§ را بو می­Ú©Ø´Ù†Ø¯ و جواب­Ø§Ø´ را تعارف می­Ú©Ù†Ù†Ø¯. این مدل فیلسوف / نویسنده­Ù‡Ø§ مهم ترتر هستند؛ روی لبه تیغ راه می­Ø±ÙˆÙ†Ø¯ و راه می­Ø¨Ø±Ù†Ø¯. اشتباه­Ø´Ø§Ù† می­ØªÙˆØ§Ù†Ø¯ نسلی را برباد دهد یا به ته چاه بفرستد.

چند روز پیش که در کتابفروشی بین قفسه کتاب­Ù‡Ø§ پشتک وارو می­Ø²Ø¯Ù…ØŒ فکر می­Ú©Ø±Ø¯Ù… چرا در این روزگاران که مردم بیش از هر زمان دیگری بین زمین و آسمان آویزانند و به هزار و یک دلیل تنهاترین شده­Ø§Ù†Ø¯ØŒ نویسنده­Ù‡Ø§ÛŒ زنده (بخوانید معاصر) دست به یکی کرده­Ø§Ù†Ø¯ که خدای این بخت برگشته­Ù‡Ø§ را هم بکشند ؟

خانم­Ù‡Ø§ و آقایان فیلسوف، گیریم که خدا را هم کشتید، به جای­Ø§Ø´ پیشنهاد بهتری دارید ؟

---------------------------------

کانسپچوآل - اثر و تصویر برداری: خواهر خانم کوچیکه خودم !

- شماره 62، بهمن 1387 -

ســـــــوء­ØªØºØ°ÛŒÙ‡Ø› می­Ø´ÙˆØ¯ "بدخوری" ، هم کم­Ø®ÙˆØ±ÛŒØŒ هم پرخوری، هم اشتباه­Ø®ÙˆØ±ÛŒ. شانس ماست که در چه خانواده­Ø§ÛŒ ، در کجای دنیا و در چه مقطع زمانی به دنیا آییم. خوب­Ø®ÙˆØ±ÛŒ کودکی، ربطی به قابلیت­Ù‡Ø§ÛŒ فردی و اراده و این­Ù‡Ø§ ندارد. یک نوزاد کوچولو یا یک بچه دبستانی چه نقشی در رژیم غذایی روزانه خود دارد؟ و وقتی دچار بدخوری شد، در میزان خسارت جبران ناپذیری که بر بدن­Ø§Ø´ وارد می­Ø´ÙˆØ¯ چه اختیاری دارد؟  اینجور می­Ø´ÙˆØ¯ که در جامعه، فرزند خانواده­Ø§ÛŒ "خوب­Ø®ÙˆØ±Ø§Ú©" و "بدخوراک" کنار هم قرار می­Ú¯ÛŒØ±Ù†Ø¯Ø› یکی محکم و استوار و آن یکی شل و وارفته!

زمانی فکر می­Ú©Ø±Ø¯Ù… آن­Ù‡Ø§ که در بازی زندگی کم می­Ø¢ÙˆØ±Ù†Ø¯ ، درس چگونه زندگی کردن را بلد نیستند. آن­Ù‡Ø§ که هربار دوباره و دوباره با یادآوری مشکلی به کوچکی عدس به پهنای صورت اشک می­Ø±ÛŒØ²Ù†Ø¯ به خودشان مسلط نیستند و یا اگر با کوچکترین تکانی به قعر سقوط می­Ú©Ù†Ù†Ø¯ØŒ کوتاهی از خودشان است . این نظر همان اندازه سطحی است که فکر کنیم کسی که در اثر فلج اطفال نمیتواند راه برود، بی­Ø¹Ø±Ø¶Ù‡ است.

"بدخوری" کودکی ، منحصر به ورودی­Ù‡Ø§ÛŒÛŒ که از دهان وارد بدن شده، جذب پوست شده و خلاصه بر فیزیک بدن موثرند نیست. تمام روزگار کودکی و نوجوانی، آنچه بر ما می­Ú¯Ø°Ø±Ø¯ روحمان، جان­Ù…ان ، وجودمان و جوهرمان را می­Ø³Ø§Ø²Ø¯ . آموزش، محیط خانواده، آن­Ú†Ù‡ می­Ø¨ÛŒÙ†ÛŒÙ… و می­Ø´Ù†ÙˆÛŒÙ… هرچه از سطح بودن­Ù…ان می­Ú¯Ø°Ø±Ø¯ØŒ در عمیق­ØªØ±ÛŒÙ† لایه­Ù‡Ø§ÛŒ شخصیت­Ù…ان رسوب می­Ú©Ù†Ø¯ برای همیشه ...

این­Ø¬ÙˆØ± است که وقتی " روغن کرمونشاهی" می­Ú¯ÙˆÛŒØ¯ با آموزش می توان تا فلان درصد بهره هوشی را بالا برد و در کودک خلاقیت ایجاد کرد باور می­Ú©Ù†Ù…!

این­Ø¬ÙˆØ± می­Ø´ÙˆØ¯ که وقتی می­Ø¨ÛŒÙ†Ù… پسرک و دوستش با هم گلاویزند ناخن­Ù‡Ø§ÛŒ­Ø§Ù… را تا ته می­Ø¬ÙˆÙ… و فقط نگاه می­Ú©Ù†Ù….

این جور است که دل­Ø§Ù… می­Ø®ÙˆØ§Ù‡Ø¯ به مامان­Ø§Ù… ، برای همه مواقعی که التماس می­Ú©Ø±Ø¯Ù… به حمایت از من به مدرسه بیاید و نمی­Ø¢Ù…د ، همه مواقعی که می­Ù†Ø§Ù„یدم  و می­Ú¯ÙØª "جمع کم خودتو ،دختر گنده " و همه مواقعی که وسط دریای خروشان پرت­Ø§Ù… می­Ú©Ø±Ø¯ و تماشا می­Ú©Ø±Ø¯ ، خسته نباشید بگویم !

این جور است که دوست دارم از همه خداوندگاران عالم تقدیر، برای آدم­Ù‡Ø§ÛŒ آموزنده­Ø§ÛŒ که در کودکی سر راه­Ø§Ù… قرار دادند صمیمانه تشکر کنم ...!

انقلاب و جنگی که بر ما تحمیل شد نسل ما را از دم دچار سوءتغذیه کرده است. شاید کم و بیش کودکی­Ù…ان زخم­Ù‡Ø§ÛŒ دیگری هم برداشته باشد. آنقدر شدید که روح­Ù…ان علیل شده باشد. یادم باشد خونریزی­ زخم ­Ù‡Ø§ÛŒ کهنه و معلولیت­Ù‡Ø§ÛŒ مزمن را با مشکلات روزمره عوضی نگیرم!

----------------------------

تصویر: عتیقه فروشی در دوبی.

بی­Ø´Ù…اره

ببین ...

تو که هستی می­­Ø´ÙˆØ¯ تا آخر خط رفت

عاشق زندگی شد

برای ابدیت نقشه کشید

و هر صبح از ذوق­Ø²Ø¯Ú¯ÛŒ پرواز کرد.

ببین ...

هر روز برای­Ù…ان سالگرد هزاران لحظه ناب است،

پس ،

هر لحظه­Ù…ان مبارک!

- شماره 61، بهمن 1387 -

اردوی ورودی­Ù‡Ø§ÛŒ جدید دانشگاه ملی. با "کرم کتاب" آشنا شدم. در آفتاب لمیده بود و کتابی را می­Ø¬ÙˆÛŒØ¯ : شراب خام . اسماعیل فصیح. پرسید نمی­Ø´Ù†Ø§Ø³ÛŒØŸ با احساس گناه گفتم نه. اینجور شد که با اسماعیل فصیح آشنا شدم . بعد از این بود که همه کتاب­Ù‡Ø§ÛŒ­Ø§Ø´ را خریدم. این­Ø¬ÙˆØ± شد که قسمتی از دنیای هجده تا نوزده سالگیم به جلال آریان گره خورد و هرکه سر راه­Ø§Ù… قرار گرفت به گونه­Ø§ÛŒ کودکانه با او مقایسه و از گردونه خارج شد!

آن زمان­Ù‡Ø§ خیلی دل­Ø§Ù… می­Ø®ÙˆØ§Ø³Øª اسماعیل فصیح را ببینم. اولین و آخرین مصاحبه­Ø§Ø´ با "کلک" را خوانده بودم ، شنیده بودم در تهران است و از خبرنگار و حاشیه خوش­Ø§Ø´ نمی­Ø¢ÛŒØ¯. چندین سال بعد که کتاب «اصل آثار فصیح» (نوشته‌ی دکتر عماد بدیع، نشر البرز، Û±Û³Û·Û¹) را خواندم دیدم واقعا مویی بین نویسنده و قهرمان داستان­Ø§Ø´ فاصله است، آنقدر که می­ØªÙˆØ§Ù† بیشتر نوشته های­Ø§Ø´ را اتوبیوگرافی دانست. تصویر او (که تازه می­Ø¯ÛŒØ¯Ù… ) همان جزییاتی از جلال آریان را داشت که بارها تصور کرده بودم ، اما خوب دیگر آن تب در من سال­Ù‡Ø§ بود که فروکش کرده بود!

شهرکتاب خیابان حافظ همیشه یک نیمه قفسه­Ø§Ø´ به آقای فصیح تعلق داشت . هروقت نگاه­Ø§Ù… می­Ø§ÙØªØ§Ø¯ برای لحظه­Ø§ÛŒ حس آن روزگار تازه می­Ø´Ø¯ و یاد جلال آریان؛ مرد محکمی با یک دنیا غم و غصه که همه زنده بودن­Ø§Ø´ بوی مرگ می­Ø¯Ø§Ø¯ اما او همواره مثل جیمزباند - البته با یک ملاقه عرفان و تصوف اضافه - تر و تازه و سرشار از زندگی، آماده به خدمت بود!

خودش در مورد جلال­Ø§Ø´ می گوید:

 Â«ÛŒÚ© روز وقتی هنوز جنوب بودم تصمیم گرفتم یک کاراکتر در زندگی ام انتخاب کنم به نام جلال آریان ... در هر داستانی که جلال آریان در آن حضور دارد، یک نفر هست که رنج می برد و تلاشش را می کند اما ماجرا به مرگ ختم می شود... آریان همیشه گرفته و رنجور است...، از دردهای قلب و مغز و این هاست دیگر. یک حادثه بدی که اتفاق می‌­Ø§ÙØªØ¯ آدم را به این راحتی‌ها ول نمی‌کند که... » .

از نوزده سالگی من قرن­Ù‡Ø§ گذشته، شهر کتاب خیابان حافظ تعطیل شده و دیگر در خیابان ها به جستجوی هیچ نویسنده­Ø§ÛŒ نمی­Ú¯Ø±Ø¯Ù… . بی­­ØªØ±Ø¯ÛŒØ¯ اگر نوشته جدیدی از آقای فصیح  Ø¨Ø¨ÛŒÙ†Ù… برای خریدن و به خانه بردن­Ø§Ø´ دست و دلم نخواهد لرزید . ­Ø§Ù…ا دیروز که اینترنت را به بهانه ای دیگر جستجو می­Ú©Ø±Ø¯Ù… خبری دیدم از اسماعیل فصیح متعلق به یکسال و نیم پیش . این بی هیاهوترین نویسنده معاصر بالاخره در واکنش به نه ماه انتظار در اجازه چاپ آخرین رمان­Ø§Ø´ «تلخ کام» دست به اعتراضی از جنس خودش زده : "اعتصاب مغزی". سکته مغزی کرده و در گوشه بیمارستان پناه گرفته است. گفته: «وقتی یک نویسنده ای مثل من که تمام عمرش را فقط نوشته و نوشته اجازه ندهند که کتاب چاپ کند، پس برای چه و به چه امیدی باید زنده باشم؟»

دیدن Ø§Ø³Ù…اعیل فصیح، در هم شکسته و پیر و خسته در تخت بیمارستان، بسته به لوله­Ù‡Ø§ÛŒ سرم و خبری که نوشته هوشیاری او در حد متوسط است ، جلال آریان درون­Ø§Ù… را به درد می­Ø¢ÙˆØ±Ø¯. جلال آریان درون­Ø§Ù…ØŒ همان تهرانی متوسط آویزان بین شرق و غرب با سرنوشتی محتوم  Ø¨Ø§ حساسیتی مخفی که می بیند و می­Ú¯Ø°Ø±Ø¯ØŒ اما نمی­ØªÙˆØ§Ù†Ø¯ فراموش کند و رنج می­Ø¨Ø±Ø¯ و مجالی برای نالیدن ندارد که دور و برش را ضجه گرفته است. جلال آریان درون­Ø§Ù… که عمری بین دغدغه آریایی بودن و عرب نبودن آویزان می­Ù…اند و آخر معلوم نمی­Ø´ÙˆØ¯ کیست.  ÙØµÛŒØ­ در کتاب آخرش می­Ú¯ÙˆÛŒØ¯  : «وای! تو آریانی یعنی از دین زرتشتی، و او می گوید که نه بابا، اسم من جلال است».

یک سال و نیم پیش، فصیح پس از یک هفته بستری بودن در بیمارستان، آزاد شد. کتاب­Ø§Ø´ نیز پس از انتشار خبر این حادثه در خبرگزاری­Ù‡Ø§ با حذف چند پاراگراف مجوز انتشار یافت . آقای کمالی دهقان می­Ú¯ÙˆÛŒØ¯ :«فصیح از این بابت خوشحال است».

--------------------------------------------------------------------------------

-  اگر نمی­Ø¯Ø§Ù†ÛŒØ¯ بدانید که  :

اسماعيل فصيح ـ رمان‌نويس و مترجم ـ دوم اسفندماه سال 1313 در محله درخونگاه تهران (شهيد اكبرنژاد فعلي ـ نزديك بازار تهران) متولد شد. سال 1961 پس از فوت پدرش با پول ناچیزی که از مادرش می­Ú¯ÛŒØ±Ø¯ به تنهایی به امریکا رفته و در شهر مزولا به دانشگاه مانتانا مي‌رود و مدرك ادبيات انگليسي مي‌گيرد. سپس به دانشگاه ميشيگان مي‌رود؛ اما به دلیل فوت غیرمنتظره همسرش (در اثر حاملگی) مقطع‌ كارشناسي ارشد را نيمه‌كاره‌ رها مي‌كند و غمگین و افسرده به تهران باز می­Ú¯Ø±Ø¯Ø¯. داستان "عشق و مرگ" شرح همین ماجراست.

در سال 1342 به مؤسسه انتشاراتي فرانكلين مي‌رود و همراه با نجف دريابندري، با استخدام در شركت ملي نفت با صادق چوبك آشنا مي‌شود. سال 1346 نخستین رمانش با عنوان «شراب خام» را مي‌نويسد و سال 1347 منتشر مي‌كند. با همسر دوم­Ø§Ø´ پریچهر عدالت آشنا می­Ø´ÙˆØ¯ . سالومه حاصل این ازدواج است که اکنون در امریکا به سر می برد. نوه فصیح، شاهین در کرج ساکن است.

فصيح در سال 1359 با سمت استاديار دانشكده نفت آبادان بازنشسته شد. اين نويسنده در سه حوزه رمان، مجموعه داستان و ترجمه كار كرده است.

رمان‌هايش عبارت‌اند از: شراب خام (1347)، دل كور (1351)، داستان جاويد (1359)، ثريا در اغما (1363)، درد سياوش (1364)، زمستان 62 (1366)، شهباز و چغدان (1369)، فرار فروهر (1372)، باده كهن (1373)، اسير زمان (1373)،‌ پناه بر حافظ (1375)، كشته عشق (1376)، طشت خون (1376)، بازگشت به درخونگاه (1377)، كمدي تراژدي پارس (1377)، لاله برافروخت (1377)، نامه‌اي به دنيا (1379)، در انتظار (1379) و گردابي چنين حايل (1381). آیا رمان تلخ کام (مجوز 1386) چاپ شد یا خیر، نمی دانم ...

مجموعه‌هاي داستان: خاك آشنا (1349)، ديدار در هند (1353)، عقد و داستان‌هاي ديگر (1357)، ‌برگزيده داستان‌ها (1366) و نمادهاي مشوش (1369).

و ترجمه‌ها: وضعيت آخر، بازي‌ها،‌ ماندن در وضعيت آخر، استادان داستان، رستم‌نامه، خودشناسي به روش يونگ، تحليل رفتار متقابل در روان‌درماني و شكسپير.

اسماعيل فصيح تا فروردین 1386 در تهران زندگي مي‌كرد و می­Ú¯ÙØªÙ†Ø¯ گه‌گاه در بخش برنامه‌هاي آموزشي زبان تخصصي و گزارش‌نويسي صنعت نفت فعاليت مي‌كند. الآن کجاست؟ نمی­Ø¯Ø§Ù†Ù… ...

-  نقل قول ها از : Ú¯ÙØªÚ¯Ùˆ با اسماعیل فصیح    

-  تصویر : جلالی که آریان بود ...

- شماره 60، بهمن 1387 -

 Ùˆ در واکنش به این ، چنین شد!